[HEADING=1]Sarhoşken Ne Yapılmalı? Gecenin Kahramanı Olmaya Çalışırken Sabahın Efsanesi Olmayın![/HEADING]
Sarhoşluk: İnsanlığın En Eski Eğlencesi, En Yeni Pişmanlıkları
Arkadaşlar, hayatın öyle anları var ki insan kendisini dünyanın en zeki insanı sanıyor. Mesela birkaç kadehten sonra herkesin sorununu çözebileceğine, üç yıllık ilişki problemlerini beş dakikada analiz edebileceğine ve yıllardır konuşmadığı arkadaşına gece saat 02.47'de mesaj atmasının son derece mantıklı olduğuna inanan birini düşünün. İşte alkolün insan beynine sunduğu o meşhur ücretsiz deneme sürümü!
Gecenin başında masanın filozofu olan kişi, ilerleyen saatlerde sandalyeyle duygusal bağ kurabiliyor. Normalde iki durak yürümeye üşenen arkadaşımız, bir anda kilometrelerce yürüyerek eski sevgilisine şiir okumayı planlıyor. Sabah olduğunda ise telefonun mesaj geçmişi, cüzdanın durumu ve kafanın içindeki davul konseri birlikte bir soru soruyor: "Dün gece tam olarak ne yaşandı?"
Şakası bir yana, sarhoşluk yalnızca komik anılardan ibaret değil. Alkol karar verme yeteneğini, dengeyi, refleksleri ve çevreyi değerlendirme becerisini etkileyebilir. Fazla tüketildiğinde bilinç kaybı, kusma ve solunumun tehlikeli biçimde yavaşlaması gibi ciddi sonuçlara da yol açabilir.
Peki, sarhoşken ne yapılmalı? Kendimiz sarhoşsak nasıl davranmalıyız, yanımızdaki arkadaşımız kontrolünü kaybediyorsa ne yapmalıyız ve ertesi gün pişmanlık yaşamamak için hangi önlemleri almalıyız? Gelin, konuyu biraz mizahla ama ciddiyetini unutmadan konuşalım.
1. Öncelikle Alkol Tüketimini Durdurun: Geceyi Kazanmanın İlk Kuralı
Sarhoş olduğunuzu fark ettiğinizde yapılacak ilk şey, alkol tüketimini bırakmaktır. "Bir tane daha içsem kendime gelirim" düşüncesi, gecenin en pahalı yanılgılarından biri olabilir. Alkolün etkisi hemen sona ermez; içmeyi bıraktıktan sonra bile kandaki alkol düzeyi bir süre yükselmeye devam edebilir.
Bu noktada arkadaş grubunda mutlaka bir karakter ortaya çıkar:
"Ben iyiyim, bana hiçbir şey olmadı!"
Bu cümle genellikle kişinin durumunu değerlendirme becerisinin de alkolün etkisine girmiş olabileceğini hatırlatır. Dolayısıyla yalnızca kişinin kendisini nasıl hissettiğine güvenmek doğru değildir.
İçkiyi bırakın, güvenli bir yere geçin ve mümkünse güvendiğiniz, ayık bir arkadaşınızdan yanınızda kalmasını isteyin. Daha fazla içerek kendinizi toparlamaya çalışmayın.
Burada amaç eğlenceyi bozmak değil, gecenin geri kalanını güvenli biçimde tamamlamaktır. Çünkü iyi bir gecenin ölçüsü, en son kimin ayakta kaldığı değil, herkesin sağ salim evine dönebilmesidir.
2. Su İçin Ama Mucize Beklemeyin
Alkol idrar miktarını artırabilir ve sıvı kaybına katkıda bulunabilir. Bu nedenle kişi tamamen uyanıksa, rahatça yutabiliyorsa ve kusmuyorsa küçük yudumlarla su içmek yardımcı olabilir.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Su içmek kandaki alkolü hızla temizlemez ve sarhoşluğu anında ortadan kaldırmaz. Kahve de aynı şekilde kişiyi ayıltmaz. Kahve içen biri daha uyanık hissedebilir ama refleksleri ve karar verme yeteneği hâlâ bozulmuş olabilir.
Buz gibi duş, yüzü soğuk suyla yıkamak veya balkonda temiz hava almak da alkolün vücuttan atılmasını hızlandırmaz.
Kısacası, sarhoşluğu ortadan kaldıran sihirli bir düğme yoktur. Vücudun alkolü işlemesi zaman alır.
Bir de şu meşhur yöntem var: "Bir kahve iç, kendine gelirsin."
Kahve içtikten sonra kendisini Formula 1 pilotu sanan arkadaşımıza küçük bir hatırlatma yapalım: Kendini daha enerjik hissetmek, güvenli araç kullanabilecek durumda olmakla aynı şey değildir.
3. Sarhoşken Araç Kullanmak: Tartışmaya Kapalı Bir Konu
Araba, motosiklet, elektrikli scooter veya bisiklet... Alkol aldıktan sonra bunları kullanmak ciddi bir risk oluşturabilir. Denge ve refleksler bozulduğunda, kişinin kendisini iyi hissetmesi güvenli olduğu anlamına gelmez.
"Ev çok yakın, beş dakikada varırım."
İşte bu cümle, gecenin en tehlikeli kararlarından biri olabilir. Kazaların adresi her zaman uzun yollar değildir; bazen mahalle arasındaki kısa bir mesafe bile yeterlidir.
Bunun yerine taksi çağırın, toplu taşıma seçeneklerini ayıkken değerlendirin veya güvendiğiniz ayık birinden yardım isteyin. Aracınız orada kalabilir. Park yeri bulunabilir. Sabah planlarınız değişebilir. Bunların hiçbiri bir insanın hayatından daha önemli değildir.
Arkadaş grubunuzda araç kullanmak isteyen biri varsa onunla tartışırken aşağılayıcı bir dil kullanmak yerine net olun: "Seni eve ulaştıracağız ama bu aracı sen kullanmayacaksın."
Bazen gerçek arkadaşlık, birlikte eğlenmek değil, birinin kötü bir karar vermesini engellemek için kararlı davranmaktır.
4. Sarhoş Birini Yalnız Bırakmayın: Arkadaşlık Tam da Burada Başlar
Sarhoş olan kişinin davranışları her zaman aynı değildir. Bazıları neşeli ve konuşkan olur, bazıları içine kapanır, bazıları ise baş dönmesi ve mide bulantısıyla mücadele eder. Bu nedenle herkese aynı şekilde yaklaşmak doğru değildir.
Bir arkadaşınızın konuşması belirgin biçimde bozulduysa, yürümekte zorlanıyorsa veya sürekli kusuyorsa durumunu ciddiye alın. Onu kalabalıktan ve tehlikeli ortamlardan uzaklaştırın, ayık bir kişinin gözetiminde tutun.
Burada cinsiyet üzerinden kalıplaşmış roller kurmaya gerek yok. Erkek arkadaşınız ortamı düzenlemek, güvenli ulaşımı ayarlamak ve kimin nerede olduğunu kontrol etmek konusunda öne çıkabilir. Kadın arkadaşınız ise kişinin utanmasını engellemek, sakin biçimde iletişim kurmak veya kendisini güvende hissetmesine yardımcı olmak konusunda başarılı olabilir. Bunun tam tersi de gayet mümkündür. Kimi insan pratik çözümler üretir, kimi insan duygusal ihtiyaçları fark eder; çoğu kişi de ikisini birlikte yapabilir.
Önemli olan kimin hangi işi yaptığı değil, gerekli işlerin yapılıp yapılmadığıdır.
Sarhoş birine "Ne biçim insansın, kendini ne hâle getirdin?" diye çıkışmak genellikle işe yaramaz. Bunun yerine kısa ve sakin cümleler kurun: "Yanındayım. Seni güvenli bir yere götüreceğiz. Biraz oturalım."
Fakat kişi bilincini kaybediyorsa, uyandırılamıyorsa, nöbet geçiriyorsa veya solunumu yavaşlamış ya da düzensizleşmişse mesele artık sıradan bir sarhoşluk değildir. Acil yardım çağırın. Türkiye'de 112'yi arayabilirsiniz.
Bilinci kapalı bir kişiye su, kahve, yiyecek veya ilaç vermeyin. Kusturmaya çalışmayın. Kişiyi sırtüstü bırakıp kendi kendine ayılmasını beklemeyin. Nefes alıyorsa ve ciddi bir travma şüphesi yoksa, acil yardımın yönlendirmesine uyarak yan pozisyonda tutun ve solunumunu izleyin. Normal nefes almıyorsa 112'nin talimatlarını izleyin ve gerekiyorsa temel yaşam desteğine başlayın.
Unutmayın: Sarhoş birinin uyuması her zaman güvenli olduğu anlamına gelmez.
5. Telefonu Bir Süreliğine Kenara Bırakın
Sarhoşluk: İnsanlığın En Eski Eğlencesi, En Yeni Pişmanlıkları
Arkadaşlar, hayatın öyle anları var ki insan kendisini dünyanın en zeki insanı sanıyor. Mesela birkaç kadehten sonra herkesin sorununu çözebileceğine, üç yıllık ilişki problemlerini beş dakikada analiz edebileceğine ve yıllardır konuşmadığı arkadaşına gece saat 02.47'de mesaj atmasının son derece mantıklı olduğuna inanan birini düşünün. İşte alkolün insan beynine sunduğu o meşhur ücretsiz deneme sürümü!
Gecenin başında masanın filozofu olan kişi, ilerleyen saatlerde sandalyeyle duygusal bağ kurabiliyor. Normalde iki durak yürümeye üşenen arkadaşımız, bir anda kilometrelerce yürüyerek eski sevgilisine şiir okumayı planlıyor. Sabah olduğunda ise telefonun mesaj geçmişi, cüzdanın durumu ve kafanın içindeki davul konseri birlikte bir soru soruyor: "Dün gece tam olarak ne yaşandı?"
Şakası bir yana, sarhoşluk yalnızca komik anılardan ibaret değil. Alkol karar verme yeteneğini, dengeyi, refleksleri ve çevreyi değerlendirme becerisini etkileyebilir. Fazla tüketildiğinde bilinç kaybı, kusma ve solunumun tehlikeli biçimde yavaşlaması gibi ciddi sonuçlara da yol açabilir.
Peki, sarhoşken ne yapılmalı? Kendimiz sarhoşsak nasıl davranmalıyız, yanımızdaki arkadaşımız kontrolünü kaybediyorsa ne yapmalıyız ve ertesi gün pişmanlık yaşamamak için hangi önlemleri almalıyız? Gelin, konuyu biraz mizahla ama ciddiyetini unutmadan konuşalım.
1. Öncelikle Alkol Tüketimini Durdurun: Geceyi Kazanmanın İlk Kuralı
Sarhoş olduğunuzu fark ettiğinizde yapılacak ilk şey, alkol tüketimini bırakmaktır. "Bir tane daha içsem kendime gelirim" düşüncesi, gecenin en pahalı yanılgılarından biri olabilir. Alkolün etkisi hemen sona ermez; içmeyi bıraktıktan sonra bile kandaki alkol düzeyi bir süre yükselmeye devam edebilir.
Bu noktada arkadaş grubunda mutlaka bir karakter ortaya çıkar:
"Ben iyiyim, bana hiçbir şey olmadı!"
Bu cümle genellikle kişinin durumunu değerlendirme becerisinin de alkolün etkisine girmiş olabileceğini hatırlatır. Dolayısıyla yalnızca kişinin kendisini nasıl hissettiğine güvenmek doğru değildir.
İçkiyi bırakın, güvenli bir yere geçin ve mümkünse güvendiğiniz, ayık bir arkadaşınızdan yanınızda kalmasını isteyin. Daha fazla içerek kendinizi toparlamaya çalışmayın.
Burada amaç eğlenceyi bozmak değil, gecenin geri kalanını güvenli biçimde tamamlamaktır. Çünkü iyi bir gecenin ölçüsü, en son kimin ayakta kaldığı değil, herkesin sağ salim evine dönebilmesidir.
2. Su İçin Ama Mucize Beklemeyin
Alkol idrar miktarını artırabilir ve sıvı kaybına katkıda bulunabilir. Bu nedenle kişi tamamen uyanıksa, rahatça yutabiliyorsa ve kusmuyorsa küçük yudumlarla su içmek yardımcı olabilir.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Su içmek kandaki alkolü hızla temizlemez ve sarhoşluğu anında ortadan kaldırmaz. Kahve de aynı şekilde kişiyi ayıltmaz. Kahve içen biri daha uyanık hissedebilir ama refleksleri ve karar verme yeteneği hâlâ bozulmuş olabilir.
Buz gibi duş, yüzü soğuk suyla yıkamak veya balkonda temiz hava almak da alkolün vücuttan atılmasını hızlandırmaz.
Kısacası, sarhoşluğu ortadan kaldıran sihirli bir düğme yoktur. Vücudun alkolü işlemesi zaman alır.
Bir de şu meşhur yöntem var: "Bir kahve iç, kendine gelirsin."
Kahve içtikten sonra kendisini Formula 1 pilotu sanan arkadaşımıza küçük bir hatırlatma yapalım: Kendini daha enerjik hissetmek, güvenli araç kullanabilecek durumda olmakla aynı şey değildir.
3. Sarhoşken Araç Kullanmak: Tartışmaya Kapalı Bir Konu
Araba, motosiklet, elektrikli scooter veya bisiklet... Alkol aldıktan sonra bunları kullanmak ciddi bir risk oluşturabilir. Denge ve refleksler bozulduğunda, kişinin kendisini iyi hissetmesi güvenli olduğu anlamına gelmez.
"Ev çok yakın, beş dakikada varırım."
İşte bu cümle, gecenin en tehlikeli kararlarından biri olabilir. Kazaların adresi her zaman uzun yollar değildir; bazen mahalle arasındaki kısa bir mesafe bile yeterlidir.
Bunun yerine taksi çağırın, toplu taşıma seçeneklerini ayıkken değerlendirin veya güvendiğiniz ayık birinden yardım isteyin. Aracınız orada kalabilir. Park yeri bulunabilir. Sabah planlarınız değişebilir. Bunların hiçbiri bir insanın hayatından daha önemli değildir.
Arkadaş grubunuzda araç kullanmak isteyen biri varsa onunla tartışırken aşağılayıcı bir dil kullanmak yerine net olun: "Seni eve ulaştıracağız ama bu aracı sen kullanmayacaksın."
Bazen gerçek arkadaşlık, birlikte eğlenmek değil, birinin kötü bir karar vermesini engellemek için kararlı davranmaktır.
4. Sarhoş Birini Yalnız Bırakmayın: Arkadaşlık Tam da Burada Başlar
Sarhoş olan kişinin davranışları her zaman aynı değildir. Bazıları neşeli ve konuşkan olur, bazıları içine kapanır, bazıları ise baş dönmesi ve mide bulantısıyla mücadele eder. Bu nedenle herkese aynı şekilde yaklaşmak doğru değildir.
Bir arkadaşınızın konuşması belirgin biçimde bozulduysa, yürümekte zorlanıyorsa veya sürekli kusuyorsa durumunu ciddiye alın. Onu kalabalıktan ve tehlikeli ortamlardan uzaklaştırın, ayık bir kişinin gözetiminde tutun.
Burada cinsiyet üzerinden kalıplaşmış roller kurmaya gerek yok. Erkek arkadaşınız ortamı düzenlemek, güvenli ulaşımı ayarlamak ve kimin nerede olduğunu kontrol etmek konusunda öne çıkabilir. Kadın arkadaşınız ise kişinin utanmasını engellemek, sakin biçimde iletişim kurmak veya kendisini güvende hissetmesine yardımcı olmak konusunda başarılı olabilir. Bunun tam tersi de gayet mümkündür. Kimi insan pratik çözümler üretir, kimi insan duygusal ihtiyaçları fark eder; çoğu kişi de ikisini birlikte yapabilir.
Önemli olan kimin hangi işi yaptığı değil, gerekli işlerin yapılıp yapılmadığıdır.
Sarhoş birine "Ne biçim insansın, kendini ne hâle getirdin?" diye çıkışmak genellikle işe yaramaz. Bunun yerine kısa ve sakin cümleler kurun: "Yanındayım. Seni güvenli bir yere götüreceğiz. Biraz oturalım."
Fakat kişi bilincini kaybediyorsa, uyandırılamıyorsa, nöbet geçiriyorsa veya solunumu yavaşlamış ya da düzensizleşmişse mesele artık sıradan bir sarhoşluk değildir. Acil yardım çağırın. Türkiye'de 112'yi arayabilirsiniz.
Bilinci kapalı bir kişiye su, kahve, yiyecek veya ilaç vermeyin. Kusturmaya çalışmayın. Kişiyi sırtüstü bırakıp kendi kendine ayılmasını beklemeyin. Nefes alıyorsa ve ciddi bir travma şüphesi yoksa, acil yardımın yönlendirmesine uyarak yan pozisyonda tutun ve solunumunu izleyin. Normal nefes almıyorsa 112'nin talimatlarını izleyin ve gerekiyorsa temel yaşam desteğine başlayın.
Unutmayın: Sarhoş birinin uyuması her zaman güvenli olduğu anlamına gelmez.
5. Telefonu Bir Süreliğine Kenara Bırakın