Tolga
Yeni Üye
Üniversitenin akademik kayıtlarında yer alan çalışmalar arasında Semih Emre Çekin ile birlikte hazırladığı, 2020 yılında yayımlanan “Ticaret Savaşlarının Uluslararası Ticaret ve Reel Ekonomiye Etkisi” başlıklı makale de bulunuyor.
Bu çalışma başlığının işaret ettiği mesele günümüzde de önemlidir. Ülkeler arasında uygulanan ticari kısıtlamalar, gümrük tarifeleri ve karşılıklı ekonomik önlemler, yalnızca diplomatik ilişkileri etkilemez. Üretim maliyetlerinden yatırım kararlarına, tedarik zincirlerinden tüketici fiyatlarına kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.
Deniz, araştırma dosyasına yeni bir not ekler:
“Bir ülkenin ekonomik kararı, sınırlarının ötesinde yaşayan insanların hayatına kadar ulaşabilir.”
Bu cümle, onun ekonomi hakkındaki düşüncesinde bir dönüm noktası olur.
4. Büyüme mi, Sürdürülebilirlik mi? Asıl Soru Belki de Bu Değil
Hikâyemizin sonraki durağı çevre ekonomisi ve biyoekonomidir.
Bir toplantıda Deniz'in araştırma grubu, üretimini büyütmek isteyen bir bölge için ekonomik kalkınma önerisi hazırlamakla görevlendirilir. Bölgenin yöneticileri yeni fabrikalar açılmasını, ihracatın artırılmasını ve daha fazla istihdam yaratılmasını istemektedir. Bunlar anlaşılır hedeflerdir. Fakat bölgenin su kaynakları sınırlıdır ve üretimde kullanılan bazı ham maddelerin çevresel maliyeti yüksektir.
Mert, yatırım seçeneklerini karşılaştırmak için bir maliyet tablosu hazırlar. Farklı teknolojilerin başlangıç maliyetlerini, üretim kapasitelerini ve beklenen getirilerini hesaplar.
Zeynep ise tablonun dışında kalan unsurları gündeme getirir: Su tüketimi, atık yönetimi, çevrede yaşayan insanların görüşleri ve gelecek kuşakların kullanacağı doğal kaynaklar.
Toplantıda kısa bir sessizlik olur.
Yöneticilerden biri sorar: “Çevreyi korumak istiyorsak üretimden vaz mı geçmeliyiz?”
Deniz bu kez daha dikkatli düşünür. Sorunun yalnızca büyümeyi seçmek veya çevreyi korumayı seçmek arasında kurulamayacağını fark eder. Asıl mesele, üretimin hangi yöntemlerle gerçekleştirileceği ve ekonomik faaliyetin uzun vadede hangi sonuçları doğuracağıdır.
Biyoekonomi kavramı bu noktada gündeme gelir. Genel anlamıyla biyoekonomi, biyolojik kaynakların, biyolojik süreçlerin ve ilgili teknolojilerin ekonomik faaliyetlerde kullanılmasına odaklanır. Sürdürülebilirlik hedefleriyle birlikte ele alındığında yenilenebilir kaynakların değerlendirilmesi, biyolojik temelli ürünlerin geliştirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması gibi konuları kapsayabilir. Ancak her biyolojik kaynak kullanımının kendiliğinden sürdürülebilir olduğu düşünülmemelidir; çevresel etkilerin ve kaynakların yenilenme kapasitesinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Elif Nuroğlu'nun araştırma alanları arasında yeşil büyüme ve biyoekonomi de yer alıyor. Nuroğlu'nun Andreas Pyka, Ayten Nahide Korkmaz ve Stephanie Lang ile birlikte hazırladığı, 2025 yılında European Planning Studies dergisinde yayımlanan “Towards a sustainable bioeconomy in Türkiye: challenges, opportunities and pathways for EU collaboration” başlıklı çalışma, Türkiye'de sürdürülebilir biyoekonominin karşılaştığı güçlükleri, fırsatları ve Avrupa Birliği ile iş birliği yollarını ele alıyor.
Bu araştırma konusu, Deniz'in hazırladığı proje için de yeni bir pencere açar.
Artık yalnızca kaç fabrikanın açılacağını değil, hangi teknolojilerin kullanılacağını, doğal kaynakların nasıl yönetileceğini ve bölgedeki işletmelerin uzun vadede nasıl rekabetçi kalabileceğini düşünmektedir.
Mert'in hesapları hâlâ gereklidir. Zeynep'in toplumsal ve çevresel değerlendirmeleri de öyle. Birinin diğerinin yerine geçmesi gerekmez.
Peki, ekonomik başarıyı yalnızca bu yıl elde edilen kazançla mı ölçmeliyiz, yoksa gelecek on yılın kaynaklarını ve yaşam koşullarını da hesaba katmalı mıyız?
5. Ekonomide Kadınların Yeri: Görünmeyen Engelleri Fark Etmek
Deniz'in araştırma projesi ilerledikçe başka bir mesele dikkatini çeker. Aynı eğitime ve benzer deneyime sahip çalışanlar, iş hayatında her zaman aynı fırsatlara ulaşamamaktadır.
Bir işletmede yönetici pozisyonu açılır. Adaylardan biri teknik açıdan güçlüdür, diğeri ekip koordinasyonunda başarılıdır. Her ikisi de işi yapabilecek niteliklere sahiptir. Buna rağmen karar vericilerin alışkanlıkları, kurum kültürü ve çalışanlara yönelik önyargılar değerlendirme sürecini etkileyebilir.
Deniz, bunun yalnızca bireysel bir tercih meselesi olmadığını anlamaya başlar. İş yerindeki terfi sistemleri, bakım sorumluluklarının paylaşımı, çalışma saatlerinin düzenlenmesi ve yöneticilerin beklentileri de fırsatları şekillendirebilir.
Prof. Dr. Elif Nuroğlu'nun akademik çalışmalarında bu konuya da yer verilmiştir. Nurgül Başaran ile birlikte hazırladığı “İslami Finans Kurumlarında Kadın Çalışanlara Yönelik Tutumun Cam Tavan Sendromu Bağlamında Analizi” başlıklı araştırma, 2015 yılında KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanmıştır.
Cam tavan kavramı, kadınların ve bazı durumlarda diğer grupların, açıkça belirtilmeyen kurumsal veya toplumsal engeller nedeniyle üst düzey pozisyonlara ilerlemekte zorlanmasını anlatır. Bu engeller her kurumda aynı biçimde ortaya çıkmaz. Dolayısıyla belirli bir sektördeki bulguları bütün iş yerlerine doğrudan genellemek yerine, araştırmanın kapsamını ve koşullarını dikkate almak gerekir.
Deniz, araştırma notlarına şu soruyu yazar:
“Bir kurumda herkesin başvuru yapabilmesi, herkesin gerçekten eşit fırsata sahip olduğu anlamına gelir mi?”
Bu soru, hikâyedeki Zeynep'in bakış açısını da genişletir. Zeynep artık yalnızca çalışanların duygularını anlamaya çalışmamakta; işe alım ölçütlerini, terfi verilerini ve kurum politikalarını da incelemektedir. Mert ise istihdam verilerinin yanı sıra çalışan değişim oranlarını ve verimlilik göstergelerini değerlendirmektedir.
Böylece iki arkadaşın yaklaşımı zaman içinde birbirine yaklaşır. Mert, verilerin arkasındaki insanları daha fazla önemserken Zeynep, toplumsal sorunları değerlendirirken ölçülebilir göstergelerin gücünden daha fazla yararlanmaktadır.
Bu değişim, kadınların mutlaka empatik, erkeklerin ise mutlaka stratejik olduğu gibi kalıpların neden yetersiz olduğunu da gösterir. Empati stratejik düşünmeye engel değildir; analitik düşünme de insan ilişkilerini dışarıda bırakmayı gerektirmez. Etkili kararlar, ihtiyaç duyulan becerilerin birlikte kullanılabilmesiyle ortaya çıkar.
6. Tarih, Toplum ve Ekonomik Değişimin Uzun Yolculuğu
Deniz'in üniversitedeki son döneminde bir tarih projesine katılması, ekonomiyle ilgili düşüncelerini bir kez daha değiştirir.
Proje, farklı dönemlerde Türkiye ile Avrupa arasındaki ekonomik ilişkilerin nasıl geliştiğini incelemektedir. Eski ticaret yollarından sanayileşmeye, ulaşım ağlarından günümüzün dijital ekonomisine uzanan bu yolculukta Deniz, hiçbir ekonomik ilişkinin yalnızca bugünün koşullarıyla açıklanamayacağını fark eder.
Coğrafi yakınlık, geçmişten gelen ticari bağlantılar, siyasi kararlar, eğitim kurumları ve teknolojik gelişmeler, ülkelerin birbirleriyle kurduğu ilişkileri zaman içinde biçimlendirir. Bununla birlikte tarih, bugünün sorunlarına hazır cevaplar sunan bir reçete değildir. Geçmişten çıkarılacak sonuçlar, değişen koşullar göz önüne alınarak değerlendirilmelidir.
Bu çalışma başlığının işaret ettiği mesele günümüzde de önemlidir. Ülkeler arasında uygulanan ticari kısıtlamalar, gümrük tarifeleri ve karşılıklı ekonomik önlemler, yalnızca diplomatik ilişkileri etkilemez. Üretim maliyetlerinden yatırım kararlarına, tedarik zincirlerinden tüketici fiyatlarına kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.
Deniz, araştırma dosyasına yeni bir not ekler:
“Bir ülkenin ekonomik kararı, sınırlarının ötesinde yaşayan insanların hayatına kadar ulaşabilir.”
Bu cümle, onun ekonomi hakkındaki düşüncesinde bir dönüm noktası olur.
4. Büyüme mi, Sürdürülebilirlik mi? Asıl Soru Belki de Bu Değil
Hikâyemizin sonraki durağı çevre ekonomisi ve biyoekonomidir.
Bir toplantıda Deniz'in araştırma grubu, üretimini büyütmek isteyen bir bölge için ekonomik kalkınma önerisi hazırlamakla görevlendirilir. Bölgenin yöneticileri yeni fabrikalar açılmasını, ihracatın artırılmasını ve daha fazla istihdam yaratılmasını istemektedir. Bunlar anlaşılır hedeflerdir. Fakat bölgenin su kaynakları sınırlıdır ve üretimde kullanılan bazı ham maddelerin çevresel maliyeti yüksektir.
Mert, yatırım seçeneklerini karşılaştırmak için bir maliyet tablosu hazırlar. Farklı teknolojilerin başlangıç maliyetlerini, üretim kapasitelerini ve beklenen getirilerini hesaplar.
Zeynep ise tablonun dışında kalan unsurları gündeme getirir: Su tüketimi, atık yönetimi, çevrede yaşayan insanların görüşleri ve gelecek kuşakların kullanacağı doğal kaynaklar.
Toplantıda kısa bir sessizlik olur.
Yöneticilerden biri sorar: “Çevreyi korumak istiyorsak üretimden vaz mı geçmeliyiz?”
Deniz bu kez daha dikkatli düşünür. Sorunun yalnızca büyümeyi seçmek veya çevreyi korumayı seçmek arasında kurulamayacağını fark eder. Asıl mesele, üretimin hangi yöntemlerle gerçekleştirileceği ve ekonomik faaliyetin uzun vadede hangi sonuçları doğuracağıdır.
Biyoekonomi kavramı bu noktada gündeme gelir. Genel anlamıyla biyoekonomi, biyolojik kaynakların, biyolojik süreçlerin ve ilgili teknolojilerin ekonomik faaliyetlerde kullanılmasına odaklanır. Sürdürülebilirlik hedefleriyle birlikte ele alındığında yenilenebilir kaynakların değerlendirilmesi, biyolojik temelli ürünlerin geliştirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması gibi konuları kapsayabilir. Ancak her biyolojik kaynak kullanımının kendiliğinden sürdürülebilir olduğu düşünülmemelidir; çevresel etkilerin ve kaynakların yenilenme kapasitesinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Elif Nuroğlu'nun araştırma alanları arasında yeşil büyüme ve biyoekonomi de yer alıyor. Nuroğlu'nun Andreas Pyka, Ayten Nahide Korkmaz ve Stephanie Lang ile birlikte hazırladığı, 2025 yılında European Planning Studies dergisinde yayımlanan “Towards a sustainable bioeconomy in Türkiye: challenges, opportunities and pathways for EU collaboration” başlıklı çalışma, Türkiye'de sürdürülebilir biyoekonominin karşılaştığı güçlükleri, fırsatları ve Avrupa Birliği ile iş birliği yollarını ele alıyor.
Bu araştırma konusu, Deniz'in hazırladığı proje için de yeni bir pencere açar.
Artık yalnızca kaç fabrikanın açılacağını değil, hangi teknolojilerin kullanılacağını, doğal kaynakların nasıl yönetileceğini ve bölgedeki işletmelerin uzun vadede nasıl rekabetçi kalabileceğini düşünmektedir.
Mert'in hesapları hâlâ gereklidir. Zeynep'in toplumsal ve çevresel değerlendirmeleri de öyle. Birinin diğerinin yerine geçmesi gerekmez.
Peki, ekonomik başarıyı yalnızca bu yıl elde edilen kazançla mı ölçmeliyiz, yoksa gelecek on yılın kaynaklarını ve yaşam koşullarını da hesaba katmalı mıyız?
5. Ekonomide Kadınların Yeri: Görünmeyen Engelleri Fark Etmek
Deniz'in araştırma projesi ilerledikçe başka bir mesele dikkatini çeker. Aynı eğitime ve benzer deneyime sahip çalışanlar, iş hayatında her zaman aynı fırsatlara ulaşamamaktadır.
Bir işletmede yönetici pozisyonu açılır. Adaylardan biri teknik açıdan güçlüdür, diğeri ekip koordinasyonunda başarılıdır. Her ikisi de işi yapabilecek niteliklere sahiptir. Buna rağmen karar vericilerin alışkanlıkları, kurum kültürü ve çalışanlara yönelik önyargılar değerlendirme sürecini etkileyebilir.
Deniz, bunun yalnızca bireysel bir tercih meselesi olmadığını anlamaya başlar. İş yerindeki terfi sistemleri, bakım sorumluluklarının paylaşımı, çalışma saatlerinin düzenlenmesi ve yöneticilerin beklentileri de fırsatları şekillendirebilir.
Prof. Dr. Elif Nuroğlu'nun akademik çalışmalarında bu konuya da yer verilmiştir. Nurgül Başaran ile birlikte hazırladığı “İslami Finans Kurumlarında Kadın Çalışanlara Yönelik Tutumun Cam Tavan Sendromu Bağlamında Analizi” başlıklı araştırma, 2015 yılında KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanmıştır.
Cam tavan kavramı, kadınların ve bazı durumlarda diğer grupların, açıkça belirtilmeyen kurumsal veya toplumsal engeller nedeniyle üst düzey pozisyonlara ilerlemekte zorlanmasını anlatır. Bu engeller her kurumda aynı biçimde ortaya çıkmaz. Dolayısıyla belirli bir sektördeki bulguları bütün iş yerlerine doğrudan genellemek yerine, araştırmanın kapsamını ve koşullarını dikkate almak gerekir.
Deniz, araştırma notlarına şu soruyu yazar:
“Bir kurumda herkesin başvuru yapabilmesi, herkesin gerçekten eşit fırsata sahip olduğu anlamına gelir mi?”
Bu soru, hikâyedeki Zeynep'in bakış açısını da genişletir. Zeynep artık yalnızca çalışanların duygularını anlamaya çalışmamakta; işe alım ölçütlerini, terfi verilerini ve kurum politikalarını da incelemektedir. Mert ise istihdam verilerinin yanı sıra çalışan değişim oranlarını ve verimlilik göstergelerini değerlendirmektedir.
Böylece iki arkadaşın yaklaşımı zaman içinde birbirine yaklaşır. Mert, verilerin arkasındaki insanları daha fazla önemserken Zeynep, toplumsal sorunları değerlendirirken ölçülebilir göstergelerin gücünden daha fazla yararlanmaktadır.
Bu değişim, kadınların mutlaka empatik, erkeklerin ise mutlaka stratejik olduğu gibi kalıpların neden yetersiz olduğunu da gösterir. Empati stratejik düşünmeye engel değildir; analitik düşünme de insan ilişkilerini dışarıda bırakmayı gerektirmez. Etkili kararlar, ihtiyaç duyulan becerilerin birlikte kullanılabilmesiyle ortaya çıkar.
6. Tarih, Toplum ve Ekonomik Değişimin Uzun Yolculuğu
Deniz'in üniversitedeki son döneminde bir tarih projesine katılması, ekonomiyle ilgili düşüncelerini bir kez daha değiştirir.
Proje, farklı dönemlerde Türkiye ile Avrupa arasındaki ekonomik ilişkilerin nasıl geliştiğini incelemektedir. Eski ticaret yollarından sanayileşmeye, ulaşım ağlarından günümüzün dijital ekonomisine uzanan bu yolculukta Deniz, hiçbir ekonomik ilişkinin yalnızca bugünün koşullarıyla açıklanamayacağını fark eder.
Coğrafi yakınlık, geçmişten gelen ticari bağlantılar, siyasi kararlar, eğitim kurumları ve teknolojik gelişmeler, ülkelerin birbirleriyle kurduğu ilişkileri zaman içinde biçimlendirir. Bununla birlikte tarih, bugünün sorunlarına hazır cevaplar sunan bir reçete değildir. Geçmişten çıkarılacak sonuçlar, değişen koşullar göz önüne alınarak değerlendirilmelidir.